توسعه هوش مصنوعی در حال ایجاد تحولی عظیم در حوزه پژوهش بوده که موجب گسترش ابزارهای مختلف برای کمک به پژوهشگران در مراحل مختلف چرخه پژوهش می‌شود. این ابزارهای قدرتمند می‌توانند به پژوهشگران کمک کنند تا داده‌ها را سریع‌تر تحلیل کنند، الگوهای جدیدی را کشف کنند و در نهایت به نتایج دقیق‌تری دست پیدا کنند. با این حال، استفاده از هوش مصنوعی بدون در نظر گرفتن اصول علمی، حقوقی، اخلاقی و امنیتی می‌تواند به نتایج نادرست و حتی آسیب‌های جدی منجر شود.

در همین راستا، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه شاهد به منظور کمک به اعضای هیات علمی، دانشجویان و سایر پژوهشگران این دانشگاه در استفاده صحیح و مسئولانه از ابزارهای هوش مصنوعی مولد در پژوهش‌های علمی اقدام به تهیه «دستورالعمل استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در پژوهش» نموده است. هوش مصنوعی مولد به بخشی از سامانه‌های هوش مصنوعی گفته می‌شود که مبتنی بر داده‌هایی که آموزش داده شده‌اند، محتوای جدید متنی، صوتی، تصویری یا ویدیویی تولید می‌کنند. مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) مانند ChatGPT، Gemini یا Llama نوعی از هوش مصنوعی مولد هستند. هوش مصنوعی مولد می‌تواند به بهبود و تسریع فرآیند پژوهش کمک کند، اما این ابزار نباید جایگزین مهارت‌های پژوهشگر، تفکر انتقادی و تحلیل دقیق شود. هدف از این دستورالعمل، ارائه چارچوبی روشن و کاربردی برای استفاده از هوش مصنوعی مولد، حفظ ملاحظات علمی و رعایت اصول اخلاقی در پژوهش است.

این دستورالعمل که در جلسه 500 شورای پژوهش و فناوری دانشگاه (مورخ 23 آبان 1403) به تصویب رسیده است، از طریق لینک زیر قابل دریافت است:

دستورالعمل استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در پژوهش (ویژه پژوهشگران دانشگاه شاهد)